|
Çalapverdi, Boğazlıyan Vikipedi, özgür ansiklopedi Çalapverdi, Yozgat'ın Boğazlıyan ilçesine bağlı bir beldedir.
Nüfusu yaklaşık 2000'dir. Boğazlıyan-Çayıralan yolu üzerinde kurulmuş olup tarihinin çok eskilere dayandığı bulunan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Beldede ilk ve ortaöğretim düzeylerine hizmet veren bir okul bulunmaktadır.Çalapverdi köyünde birde sağlık ocağı bulunmaktadır.
Tarihçe 1575 tarihli bir tahrir kaydında Çalapverdi'de Kıpçak Türkleri'nin yaşadıkları anlaşılmaktadır.[1]
Cemaat Adı Taife Boy Kavim Hane Mücerred Yurdu Sancak Eyâlet Kaynak Tatar Cemaati Kıpçak Kıpçak 10 3 Tacir Kışla Karyesi Nâm-ı Diğer Çalabverdi
Bozok Sancağı, Konak-ı Bâlâ Nahiyesi
Rûm Eyâleti BOA, A. DFE nr. 224, s. 18, sene
Evâsıt-ı R 983
(Ağustos 1575)
Ekonomi Beldenin başlıca geçim kaynakları tarım, hayvancılık ve ticarettir. Buğday, arpa, yulaf, şekerpancarı ve mercimek yetiştirilmektedir.
[gizle]gtd Boğazlıyan belde ve köyleri Beldeler Ovakent • Sırçalı • Uzunlu • Yamaçlı • Yenipazar Köyler Abdilli • Bahariye • Başhoroz • Belören • Çakmak • Çalapverdi • Dereçepni • Devecipınar • Esentepe • Gövdecili • Güveçli • Karakuyu • Müftükışla • Oğulcuk • Özler • Poyrazlı • Yapalak • Yazıçepni • Yazıkışla • Yenikışla • Yeşilhisar • Yoğunhisar
Taslak simgesi Bir belde ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. ^ Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar - Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu / Cilt V sayfa 2171.
|
|
Gönderen : admin
Tarih : 18 Nisan
2021
Hit : 1879
|
|
|
|
admin |
Seviye
Yönetici
|
 |
 |
Toplam Puan: 77 |
Giriş Sayısı: 132 |
Konu: 60 |
Cevap: 2 |
Yorum
1447 gün önce
eklendi
|
|
|
|
MÝLLÝ ÞEHÝT" BOÐAZLIYAN KAYMAKAMI KEMAL BEY
Tekin EROL
Vatan severleðin bedeli aðýrdýr. Bu aðýr bedeli ödeyenlerden biri de Boðazlýyan Kaymakamý Mehmed Kemal Bey'dir. Hükümetin emrini yerine getirmekten baþka suçu olmayan Kemal Bey "mâruf “ Nemrud Mustafa Paþa'nýn baþkanlýðýndaki, çoðunluðunu Ermeni üyelerin meydana getirdiði Divân-ý Harb tarafýndan "Ermeni tehcirinde vazifesini kötüye kullanarak ölümlere sebep olduðu gerekçesiyle" ölüme mahkûm edilmiþ; Beyazýt meydanýnda asýlarak karar yerine getirilmiþtir Târih: 8 Nisan 1919
Ermeni meselesi ne idi ve olaylar niçin bu noktaya gelmiþti? Kabaca konuya temas etmek istiyoruz.
Yüz yýllar boyu Osmanlý topraklarýnda huzur ve güven içinde yaþayan Ermeniler, Osmanlýlar'ýn zayýflamaya baþladýklarý bir zamanda, dýþ güçlerin tesiriyle devlet kurma hayâline kapýlýp yer yer isyan çýkarýrlar; kadýn, çocuk, ihtiyar demeden sivil halký katlederler. Ýmparatorluk zâten büyük gaile içindedir. Ermeniler'in "içten" vuruþlarý devleti güç durumda býrakýr. Baþta bulunan Ýttihad ve Terakki hükümeti bir kânun çýkartarak Ermeniler'in tehcirine karar verir. Sadrâzam Talat Paþa'nýn imzasýyla yayýnlanan ve 14 Mayýs 1331 (1915) târihinde yürürlüðe giren kânunun metni þöyledir:
Madde 1: Sefer vaktinde ordu, kolordu ve tümen komutanlarý ve bunlann vekilleri ve müstakil mevki komutanlarý ahâli tarafýndan her hangi bir surette hükümetin emirlerine, memleketin müdafaasýna ve asayiþin muhafazasýna ait icraat ve tertibat karþý gelme ve silâhlý tecâvüz ve dayanma görülürse derhâl askeri kuvvetlerle en þiddetli surette tedibat yapmaya, tecâvüz ve direnmeyi esâsýndan yok etmeye izinli ve mecburdur.
Madde 2: Ordu, müstakil kolordu, tümen komutanlarý askeri kamplarý mebni veya casusluk ve hainliklerini hissettikleri köyler ve kasabalar ahâlisini tek tek veya topluca diðer yerlere sevk ve iskân ettirebilirler.
Madde 3: Ýþbu kânun neþri târihinden geçerlidir. 13 Recep 1333 ve 14 Mayýs 1331 (1915).
Dâhiliye Nezâreti, o sýra Boðazlýyan Kaymakamý ve Yozgat Mutasarrýf Vekili olan Kemal Beye bir þifreli telgraf çeker: "Kazanýn dâhilinde bulunan bilumum Ermenileri 24 saat zarfýnda yola çýkaracaksýnýz, bunlarýn sevk edileceði istikâmet Suriye'dir. Þifrenin alýndýðýnýn acele bildirilmesi"
Kemal Bey kaza hudutlarý içindeki Ermeniler'in tehcirini emreder ve bizzat uygulamaya giriþir.
Mondros mütârekesinden sonra Ýtilaf devletlerinin baskýsýyla Dâmad Ferit hükümeti, Ermeni tehcirinde suçlu gördükleri yöneticileri Divân-ý Harbe sevkeder. Bunlardan biri de idealist vatan sever Boðazlýyan Kaymakamý Mehmet Kemal Bey'dir. Hayret Paþa baþkanlýðýnda kurulan mahkemede, belið bir savunma yaparak þöyle der:
'!.. savaþta yeniliþimizin aleyhimizde meydana getirdiði hezeyaný durdurmak maksadýyla, iddia makamýnýn da isteði üzerine kurbanlar verilmesi bir siyâset icabý sayýlýyorsa bu kurban ben olamam. Siz kurban seçmekle deðil, ancak hak ve adaletle hüküm vermek vicdani görevini taþýyan bir yüksek heyetsiniz. Mutlaka kurban aranýyorsa her hâlde bütün bu iþlerin tertipçisi ve idarecisi olarak benim gibi küçük bir memur bulunacak deðildir".
"Toplama " þahitler ise Kemal Beyi en aðýr þekilde suçluyorlar. Ýngilizler ve Ermeniler idam cezasý vermesi için Hayret Paþa'ya baský yapýyorlardý. Baskýlar karþýsýnda Hayret Paþa çekilir, yerine "Nemrud" lakabýyla tanýnan Mustafa Paþa tâyin edilir.
Kemal Bey "peþin hükümlü "Nemrud Mustafa Paþa baþkanlýðýndaki mahkeme tarafýndan 8 Kasým 1919'da idama mahkûm edilir. Bu, "savaþ suçlusu " aleyhine verilen ilk idam cezasý idi.
Ýdam kararý tasdik edilmek üzere saraya gönderilir. Pâdiþâh Mehmed Vahideddin karârý tasdik etmek istemez. "Bu yoldaki hükümler devam edecek olursa, iþ intikam ve bilahare mukâtele þeklini alacaðýndan çekinerek" þeyhülislâm tarafýndan fetva verilmesini talep eder. Mustafa Sabri Efendi þu yolda bir fetva verir:
"Divân-ý Harb-i Örfi tarafýndan idama mahkûm edilen Kemal’in muhakemesi hak ve adle muvafýk bir surette icra edilmiþ olduðu takdirde hakkýnda sâdýr olan hükm-i idamýn derûn-ý varakada Muharrer fetva ve nükûl-i þer'iyyeye muvafýk olduðu vareste-i arzdýr".
Pâdiþâhýn idam karârýna karþý çýkacaðýný anlayan Dâhiliye Nazýrý Mehmed Ali Bey ile Adliye Müsteþarý ve Ýngiliz Muhibleri Cemiyeti Reisi Said Molla, pâdiþâhý kandýrmasý için Dâmad Ferit Paþa'yi saraya göndermiþlerdi. Karar saraydan çýktýktan sonra Bekiraða Bölüðünde kalan Kemal Bey akþamýn alaca karanlýðýnda buradan alýnarak Beyazýt meydanýna getirilir. Ýdam sehpâsýnýn etrafýný polis ve jandarma sararak, halk yaklaþtýrýlmaz. Kemal Bey sehpâda halka dönerek son sözünü söyler:
"Sevgili vatandaþlarým, ben bir Türk memuruyum. Aldýðým emri yerine getirdim. Vazifemi yaptýðýma vicdaným emindir. Sizlere yemin ederim ki ben masumum, son sözüm bu gün de budur, yarýn da budur. Ecnebi devletlere yaranmak için beni asýyorlar. Eðer adalet buna diyorlarsa kahrolsun adalet!.."
Meydana yýðýlan on binler hep bir aðýzdan baðýrýr:
"Kahrolsun böyle adalet!.." Kemal Bey sözüne devam eder:
"Benim sevgili kardeþlerim, asil Türk milletine çocuklarýmý emânet ediyorum. Bu kahraman millet, elbette onlara bakacaktýr. Vatan uðrunda cephede ölen bir insan gibi þehit gidiyorum. Allah vatan ve milletimize zeval vermesin,.. Amin!.,"
Halk hýçkýra hýçkýra aðlamaktadýr.
Meydaný gören eski rektörlük binasýnýn penceresinden devrin Adliye Müsteþarý Said Molla'nýn cellatlarý paylayan baðýrtýsý duyulmaktadýr:
"Söyletmeyin bu alçak herifi!... Hemen asýn bu k..."
Az sonra 35 yaþýndaki gencecik büyük vatan sever dar aðacýnda sallanýyordu.
Köþe baþlarýný tutan Fransýz ve Ýngiliz askeri halký güçlükle daðýtmýþlardý. O akþam Bayezid Câmisi'nin gasilhânesine býrakýlan Kemal Bey'in naaþý sabah buradan alýnarak Kadýköy'deki teyzesinin evine getirilir. 10 Nisan 1919'da vasiyeti üzerine, Kadýköy Mahmut Baba türbesinde oðlunun mezarý yanýna gömülür. Cenazesi büyük bir törenle kaldýrýlmýþtýr. Töreni Kadýköy, Mecidiyeköy, Üsküdar Dergâh þeyhi Münib Efendi idare eder. Çok sayýda subay ve erin de katýldýðý cenazeyi Týbbýye talebeleri " Türkler'in büyük þehidi Kemal Bey" yazýlý bir çelenkle karþýlarlar. Cenaze alayý geçerken Kadýköy Ýtfaiye Karakolu önündeki bir manga asker selâm durur. Tabut omuzlar üzerinde deðil, bir çýð gibi büyüyen kalabalýðýn elleri üzerinde kabristana getirilir.
Kemal Bey'in üzerinden çýkan vasiyeti târihe bir belge olarak kalacaktýr:
"Merhum sevgili oðlum Adnan'ýn medfun bulunduðu Kadýköy Kuþdili çayýnndaki kabristanda yavrumun yanýnda gömülmemi diliyorum. Teyzem ve kardeþim Kadýköyü'nde sakindirler. Teyzemin adresi Mühürdar caddesinde 67 numaralý hanededir. Adý Ýsmet Haným'dýr. Defin masrafý teyzeme tevdi" buyurulmalýdýr. Kabir taþým, hamiyetli Türk ve Müslüman kardeþlerim tarafýndan dikilmeli ve üstüne þöyle yazýlmalýdýr: Millet ve memleket uðrunda þehid olan Boðazlýyan Kaymakamý Kemal'in ruhuna Fatiha!.. Periþan zevcem Hatice'ye, yavrularým Müzehher ve Müþerrefe muavenet edilmesini, yavrularýmýn tahsil ve terbiyesine ihtimam buyurulmasýný vatandaþlarýmdan beklerim."
"Babam, Karamürsel aþar memuru’l-sâbýka Arif Bey de âcizdir. Kardeþim Münir de kimsesizdir. Bunlara da mu'âvenet olunursa memnun olurum. Türk milleti ebediyyen yaþayacak, Müslümanlýk asla zeval bulmayacaktýr. Allah millet ve memlekete zeval vermesin. Ferdler ölür, millet yaþar, inþallah Türk milleti ebediyyete kadar yaþayacaktýr".
30 Mart 1335
Boðazlýyan Kaymakam-ý sabýký Kemal.
Millet onu unutmadý. Türkiye Büyük Millet Meclisi 14 Ekim 1922'de çýkardýðý özel bir kânunla "Milli Þehit" olarak kabul etti. Boðazlýyan'da bir mahalle ve bir ilkokul "Milli Þehit"in adýný taþýr.
"Milli Þehid"imizi þehâdetinin 80. yýlýnda rahmetle anýyoruz. Nur içinde yatsýn.
BOÐAZLIYAN KAYMAKAMI KEMAL BEY
1885'te Beyrut'ta doðmuþtur. Gümrük Baþkâtibi Arif Bey'in oðludur.1912'de Gebze, 1913'te Karamürsel, 1915'te Boðazlýyan Kaymakamlýklarý'nda bulunmuþ, bilâhare Ýzmit Sancaðý Muhacirin Müdürlüðü'ne tâyin olunmuþtur.
Son vazifesinde iken 13/6/1918'de mütârekenin karýþýk ortamýnda bir kýsým politikacýlarýn ve Ermeni komitacýlarýnýn zorlamasý sonucu memuriyetten azledilmiþ ve mahkemeye sevk edilmiþtir.
Konya Ýstinaf Mahkemesi'nde beraat etmesine raðmen, yine politik baskýlarla tevkif edilerek Ýstanbul'a götürülmüþ ve galip devletlerin baskýsýna dayanamayan Ýstanbul hükümetince Hayret Paþa Divânýna sevk edilmiþ, sözde bir mahkemeden sonra idama mahkûm edilmiþ. 10 Nisan 1919 Perþembe günü de asýlarak hüküm infaz edilmiþtir.
Ertesi günü büyük bir halk topluluðu tarafýndan buraya defnedilen Kemal Bey'in idamý milli uyanýþýn ve Ýstanbul hükümetinin kamu oyunda mahkûmiyetinin ilk açýk belirtisi olmuþ, mezarýnýn baþýnda bir týbbiyeli þöyle feryat etmiþtir: "Kemal sen þu anda topraða ektiðimiz bir çiçeksin .Orada büyüyecek dallarýn o kadar ki, seni bu akýbete lâyýk görenlerin hepsini paramparça edecekler, intikamýn behemal alýnacaktýr Kemal".
Kemal Bey, TBMM'nce 14 Ekim 1922 târihinde çýkarýlan bir kânunla "Milli Þehit" olarak tescil edilmiþtir.
Ruhu Þad Olsun.
Kaynak:Türk Dünyasý Tarih Dergisi Mayýs 1988 Sayý:17 Sayfa:44-46
|
|
|
|
|
|
|
YORUM YAZMAK İÇİN ÜYE SEVİYENİZ YETERSİZ
|